Organizimi i llojeve të armëve

Shërbimeve. Organizimi dhe fuqizimi i UNÇSH-së, që u zhvillua gjerësisht gjatë fazës së dytë të luftës, gjen shprehjen e vet edhe me krijimin e organizmave të llojeve të armëve e të shërbimeve, të cilat shënojnë lindjen e llojeve të armëve si ajo e artilerisë dhe krijimin e disa shërbimeve të domosdoshme si i zbulimit, i ndërlidhjes, i xhenios, i intendencës dhe ai shëndetësor.

Artileria hyri në ndërtimin organik të formacioneve partizane që gjate fazës së parë, sepse një pjesë e çetave dhe e batalioneve u pajisen me mortaja të lehta, por me organizimin e reparteve e të njësive të ushtrisë së rregullt, u formuan edhe nënrepartet e para të artilerisë.

Pranë brigadave dhe Zonës 1 Operative u krijuan bateritë e topave e të mortajave, të pajisura me topa 75/13 mm e 47/32 mm dhe mortaja 81 mm. Me armë të rënda u pajisën edhe një pjesë e grupeve dhe e batalioneve partizane. Nënrepartet e artilerisë do të përdoreshin kryesisht në luftimet më të rëndësishme.

Brigadat sulmuese që u krijuan gjate fazës së dytë të luftës zotëronin këtë sasi artilerie:

Nr

 

Mortajë

Mortajë

Topa

Topa

Shuma

 

Njësia

45mm

81mm

47/32mm

75/13mm

 

1

Br1S

-

6

1

4

11

2

Br3S

3

6

 

4

13

3

Br4S

6

5

-

-

11

4

Br5S

5

4

-

-

9

5

Br6S

8

8

2

2

20

6

Br7S

3

4

-

2

9

7

Br8S

-

6

-

-

6

8

Br12S

-

4

-

1

5

 

Gjithsej

25

43

3

13

84

Kjo shifër përbënte rreth 40-50 % të sasisë së përgjithshme të artilerisë së UNÇSH-ë, pasi me artileri u armatosën edhe mjaft grupe e batalione partizane të qarqeve. Mbështetur në këto llogari, UNÇSH-ja gjatë fazës së dytë të luftës kishte rreth 170-180 gryka zjarri. Megjithëse mjaft më e paktë në krahasim me artilerinë që zotëronte armiku, ajo kreu me sukses disa detyra luftarake.

Ndërkohë lindi domosdoshmëria e marrjes së masave organizativo-teknike dhe e përpunimit të mendimit për përdorimin luftarak të saj. Nënrepartet e artilerisë u përdorën kryesisht në luftimet më të rëndësishme dhe, si rregull, në mënyrë të shpërqendruar. Nisur nga kjo, sasia më e madhe e grykave të zjarrit ndodhej në batalione. Edhe bateria e topave dhe ajo e mortajave të brigadës gjatë veprimeve luftarake u jepeshin në mbështetje batalioneve me gryka zjarri